Kilka słów

[Darek Wieliński]

Zaczynam niektóre słowa które znam
Stóf-metalowy garnek jednym uchem
Stófek-metalowy kubek
Szróber - szczotka do szorowania
Byksa- puszka
Knybel-kij

[nika_w]

Jak chcecie to mogę wypisać słowa ze słownika gwary kociewskiej, ponieważ taki mam i mogę stwierdzić, że ciekawe słowa są w nim ale czy to są rdzennie kociewskie to nie wiem ale spisać mogę

[Michał_Saks]

Wpisz nika_w!!, bo nie każdy ma taki słownik.

[Darek Wieliński]

Trygiel-Garnek
Buksy-Spodnie
Jupka-Kurtka
Klumpy-Buty
Mycka-czapka
Taska-Filiżanka
Statki-Naczynia kuchenne
Kropówki-Buty gumowe
Izba-Pokój
To na razie tyle które mi się przypominają .

[nika_w]

A
agrest - angrest
albo - abo
alkoholik - pijón
anioł - anniół
awantura - brewerije, termedie
B
babcia - babuśka
bać się - bojać sia
bałagan - kudel-mudel
bardzo - barzo, srodze
bawić się (w sposób uciążliwy dla otoczenia) - bradiażyć
bełkotać - flefrónić
bezwstydny - bazarny
bić - deczyć
biec - drałować
błoto (lub gęsta potrawa) - breja, paceja
bredzić - bajdurzyć
brew - brwia
brudzić - fefrać
brzuch (duży) - bebech, kałdun
brzydki -- bebe
but (na wysokiej lub masywnej podeszwie) - klómp
byle co (coś byle jakiego) - badziewie
C
cały - całki, caluchny
chęć - chcica
chłopak - banias, knabas, knap, lorbas (wyrośnięty lub łobuz) - lorbas
choinka - chojanka, chójka
cmentarz - smętarz
cukier - muszkibada
cukierek - bómbón
czapka - kryma
czuwać - wachować
D
dla - na
dobrze - fejn
dokładny (dopasowany) - akuratny
dokuczać - dogryzać
domyślać się - miarkować
dopasowany - pasowny
dorobić się - dochrapać sia
drożdże - młodzie
dużo - ful
duży - walny
dynia (też - głowa) - bania
dziadek - babuś
dziecko - dzieszczko, czando, gzub
 niegrzeczne - rojber
 otyłe - celbert, laps
 wątłe - dedo
dżdżownica - pyrac
E
energiczny - chwatki
estetyczny - zgrabny
ćF
falbanka - ryszka
fruwać - frugać
G
gaduła - bajdura, faflów
gęstwina - ganstwa
głaskać - ajać
głowa (też - łysina) - glaca
gniew - górz
gospodarz - bamber
grubas - ulepa
gruszka - kruszka
H
halka - bajówka
hałasować - rulować, warweszyć
herbata - arbata
I
interesować się - kimrować sia
J
jaskry - bole oczy
jedynak - pojedynka
jeść - szamać
 łakomie - ćpać
 powoli, bez apetytu - dziumdziać, memlać
 szybko - frygać
jeszcze - eszcze
łykK
kalosze (buty do pracy, gumowe) - kropówki

kałuża - pluta
kamień (duży) - kamlot
kapelusz - kapelinder
kaprysy - neki
akarmić - futrować
katar - sapa
kawaler - żant
kawałek - wyrfel
kęs - hampeł
kieliszek (łyk) wódki - sznaps
kiełbasa - wurszta
kijanka - piastoguła
kłamać - cyganić
kłopot - mort, skwerwes
kłócić się - ksykać sia, prztykać sia
kombinować (robić coś podejrzanego) - czwarzyć
kobieta - baba
 często przebywająca poza domem - latawica
 energiczna - rejrter baba
 lekkich obyczajów - dziudzia
 lubiąca się stroić - szpigiel
 nieatrakcyjna - czupiradło, purchwa
 niechlujna - glabzdra, plundra
 niepoważna - czerepa
 otyła (lub złośliwa) - babora
 rozpustna - tłuk, wytertus
 tęga - bekera
 wątła - lebiodka
 wysoka i chuda - glizdra
 złośliwa - blerwa, siepa
kolorowy - bestry
kradzież (zwłaszcza owoców, warzyw z czyjegoś ogrodu, sadu, pola) - pachta
lekki - letki
leniwy - zgniły
lizus - lizidupa
Ł
łachmany - pludry
łańcuch - keta
łaskotać - gilać
łazikowanie - chajdy
łopata - szpadel
łóżko - wyro
łyżwy - łyżby
M
machać - fajtać
mający błędy - felowny
mało (czegoś) - aby-aby
małżeństwo - żeniaczka
mama - nanulka
markotny - nadmurszały
marnotrawstwo - zniszczota
marudzić (też - płakać) - wajczeć
mdleć - mgleć
mężczyzna - chłop
 brodaty - brodila
 chorowity - cherlón, charchuła
 lubiący się stroić - blubluś
 nietowarzyski - gniot
 nieuprzejmy - buc, bufon
 niezdarny - buś, ciamajda, ciapek, ciul
 niski - bubek, konus, kurdupel
 odporny - rusek
 otyły - fomfela, piecon
 słabowity - lebioda, mianttkewa
 uganiający się za kobietami - babiarz, buklin
 wysoki - długaja, dróngal
 wysoki lub otyły - landra
miód - fiut
mocno - fest
mówić głupstwa - fanzolić, klepać
mrówka - morówka
N
narzeczona - brutka
narzekać - jarować, knerać
narzekanie (też - melancholia) - mankolije
następca - nastampnik
nauczyciel - szkólny
nauka - uczba
na ukos (też - na skróty) - na szago
nerwowy - narwany
nicpoń - fagas
niebawem - wnetki
niechlujne ubranie - fraketa
niegrzeczny - niewarty
nieuprzejmy (mało pomocny) - niełużyty
niezdara - ómega
nieżyjący - umarty
noga - gera, pyta
nos - gilon
nosić - tachać
O
obiad - maltych
obok - kele
ociężały - lejbowaty
oczy - gały
ogień - ogań
okulary - bryle
oryginalny - apartrny
oszczędzać - ciułać
oszukiwać - chachmancić
oszust - czachraj
ozdoba (też - drobiazg) - pierdółko
ożenić się - chajtnónć sia
P
ćpaprochy - fafły
paznokcie (długie, niezadbane) - krale
pchać się (też - wchodzić bez zaproszenia) - karować sia
pelargonia - muszkat
pieścić się - lelka sia
pies (mieszaniec) - kej ter
pieszo - piechty
piła - żaga
piłka - bala
piwnica - sklep
placki drożdżowe - ruchanki
plotkować - klaftować
płaczek - beczek, bolecha, bekała
ópłakać - buczeć, łycać
płaskostopie - platfus
pobrudzić - powalać
pociąg - bana
podglądać (też - czekać na kogoś) - filować
podniecać - rajcować
podobać się - wjidzieć sia
pokryty lodem - oblodziały
polana - kulisa
pomylić - pokiełbasić
ponury - zabuczały
porwać (też - ugryźć) - chapnónć
porzeczki - świętojónki
postarać się - obzorgować
ć,pościel - bedy
potrzebować - brukować
pracować - lugać
przebywać gdzieś długo - garować
przebywać poza domem - lófrować
przecież - toć
przemądrzały - głupiomóndry
przewrotny - beszczefrantny
przygotować - rychtować
przynieść - halać
przystojny - szykowny
R
robić coś wolno - ciećkać sia, grzebać sia, jawić
rozkazywać - kiereszować
rówieśnik - równiak
ruszać się - ruchać sia
rzadko - licho kej
rzodkiewka - radyska
rzucać - ciepać, ciskać
S
schludny - ochędożny
sen - śpik
sklep - skład
skostnieć - zgrableć
słyszeć - czuć
spać - gnić, ziuziać
spieszyć się (też - biec) - żgać
spluwać - chachlać, chrachać
spodnie - buksy
sposób - art
spódnica - keca
sprawnie - ruk-cug
stara panna - kokwa
staw - pło
strzęp (też - coś wystającego) - flafor
studiować - sztudyrować
supeł - szypeł
swaty - rajby
sweter - cwetr
szczenię - tutek
szczęścić się - darzyć sia
szukać (myszkować) - szwóndrać
Ś
ścierka - teptuch
ślamazara - galameja
śmiać się - grechónić sia, rechotać sia
śniadanie - frysztik
świętować - fajrować
T
tajemnica - skrytwa
tak - jo
tam - tamoj
tegoroczny - latosi
torba - tasza
ć sietorba - tasza
torebka (też - portfel) - kebza
trochę - ździebko
trudzić się - dulczyć
trumna - zarek
tylko - jano, ino
U
ubiegłoroczny - łóński
ubranie - obucie
uciążliwy -0 utrapióny
uderzyć - buznónć, pacnónć, grabnónć, zaiwanić
ulewa - ladung
umrzeć - chachnónć
upaść (też - położyć lub usiąść by odpocząć) - klapnónć
upośledzony - kaleczny
uważać - baczyć
W
w - wew
wałęsać się - szwędać sia
wanna - balija
ć sięw bieżącym roku - latoś
w domu - dóma
wiercipięta - roidupa
włosy - klatry
wódka - kornus
wszystko - dycht
wyrachowany - obliczóny
wyróżnić kogoś - achtnónć
Z
z - zez
zabawa (też - bałagan) - jubel
zachcianka - fanaberia
zagarniać - czarpić
zalecać się - gaić
zamieszanie - szaszor
zapomnieć - zabaczyć
zawsze - ciangan, zawdy, durch
ziemniak - bulwa
złościć się - jadowić sia
zmęczony - zarachowany
zmęczyć - zmordować
zrobić za dużo - zalinić
zrzęda - dóndrot
zupa - poperda
zwierzęta domowe - gadzina
Ż
żarłok - dangola
żarty - faksy
żona - białka
żonaty - żeniałay
żuć - prymkować
żyć w niedostatku - dziadować
LICZBY:
jeden - jedan
dwa - dwa
trzy - trzy
cztery - sztery
pięć - piańć
sześć - szejść
siedem - siedam
osiem - osiam
dziewięć - dziewiańć
dziesięć - dziesiańć
PODSTAWOWE ZWROTY:
jaka piękna dziewczyna! - jaka psianka pupa!
jaki przystojny chłopak! - jaki szykowny knabas!
co to jest? - co to je?
jestem z... - ja żam je zez...
dokąd idziesz? - kaj leziesz?
głowa (noga) mnie boli - bania (pyta) mnia ciupi
jesteś ułomny! - jezdóś kaleczny!
on jest żonaty - ón je żeniały
z czego sie śmiejesz? - z czego sia rechoczesz?
ale mamy deszczowy dzień - ale mómy przekropny dziań
gdzie jest sklep? - gdzie jest skład?
dlaczego mi dokuczasz? - wóli czamu mnia przyżerasz?
dzisiaj jest ładna pogoda - dzisiej je pasinka pogoda
jedz to śniadanie i idziemy na spacer! - frygaj tan frysztik i idzim na szpacyr!
daj mi tę czapkę! - daj mnia ta kryma!
nie bądź taki natrętny - nie bódź taki namolny!
gdzie zgubiłeś mój kapelusz? - gdzie żeś zadział mój kapelinder?
dlaczego się tym interesujesz? - co sia tym kimrujesz?

HYMN KOCIEWSKI

Pytasz sia, gdzie Kociewiaki
Majó swoje dómi,
Swe pachnące chlebem pola,
Swoje sochy, broni?

ref. Gdzie Wierzyca, Wda
Przy śrebnym fal śpsiwie
Nieso woda w dal,
Tam nasze Kociewie (*2)

Czy to my tu na Kociewiu,
Czy Borusy w Borach,
Czy Lasaki, czy Kaszuby
Na morzu, jeziorach

ref. Jedna Matka nas,
Wszystkich kolybała,
Pokłóńma sie w pas:
Tobie, Polsko, chwała (*2)

[nika_w]

Bibliografia: Mały słowniczek polsko-kociewski, Marta Roszak, wyd. Region, Gdynia 2008

[Pietkunek]

Można też zajrzeć do książek ks. Sychty, on tez sie zajmował gwarą kociewską.
A jakieś przepisy kociewskie (kuchnia regionalna) ktoś zna. Taki wątek tez byłby, moim zdaniem, bardzo ciekawy.

[Pietkunek]

Podobno w szkole we Wycinkach uczył nauczyciel, który zamiast Okarpiec, mówił po dawnemu "Okarpice".

[Pietkunek]

Darek wspomniał o buksach,a ja dodam badejki - spodenki.